Dileu elw o ofal plant

Wrth i Gymru symud i ddileu elw o ofal plant sy'n derbyn gofal, rydym yma i gefnogi darparwyr gofal a chynnig arweiniad.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025 [dolen allanol] (y Ddeddf 2025) sy’n diwygio Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 [dolen allanol]. Nod y newid deddfwriaethol hwn yw dileu elw preifat o ofal plant sy’n derbyn gofal yng Nghymru.

Gallwch ddod o hyd i rhagor o wybodaeth am y ddeddfwriaeth ar wefan Newid i fodelau gofal nid-er-elw ar gyfer plant sy'n derbyn gofal yng Nghymru Llywodraeth Cymru [dolen allanol].

Gweler ein Canllaw i gofrestru: Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 i gael rhagor o wybodaeth am ein dull o ymdrin â chofrestru o dan y ddeddfwriaeth hon.

Sut bydd y newidiadau yn cael eu rhoi ar waith?

Bydd y newidiadau a gyflwynir gan y Ddeddf 2025 yn cael eu gweithredu fesul cam:

O 1 Ebrill 2026

Ni chaniateir unrhyw ddarparwyr newydd er elw. Mae'r cyfyngiadau canlynol bellach yn gymwys:

Nid yw unrhyw ddarparwyr newydd er elw sy’n darparu gwasanaethau plant o dan gyfyngiad (gwasanaethau cartrefi gofal i bant, gwasanaethau llety diogel a gwasanaethau maethu) yn gallu cofrestru gydag AGC.
Nid yw unrhyw ddarparwyr preifat sy'n bodoli eisoes sy'n darparu gwasanaethau plant o dan gyfyngiad yn gallu amrywio eu cofrestriad i ychwanegu gwasanaeth neu le gwasanaethau plant o dan gyfyngiad arall.
Rhaid i unrhyw un sy'n dymuno cofrestru gwasanaeth plant cyfyngedig fod wedi'i gofrestru fel un o'r pedwar model busnes hyn, wedi'u cymeradwyo gan Lywodraeth Cymru:
- Cwmni elusennol cyfyngedig drwy warant heb gyfalaf cyfrannau
- Sefydliad corfforedig elusennol
- Cymdeithas gofrestredig elusennol
- Cwmni buddiant cymunedol cyfyngedig drwy warant heb gyfalaf cyfrannau

O 1 Ebrill 2027

Ni chaiff y ddarpariaeth bresennol er elw ei hehangu. Bydd y cyfyngiadau canlynol yn dod i rym:

Ni fydd darparwyr er elw presennol sy’n darparu gwasanaethau cartrefi plant, gwasanaethau llety diogel a gwasanaethau maethu yn gallu ychwanegu unrhyw welyau na gofalwyr maeth ychwanegol.
Ni fydd gwasanaethau maethu bellach yn gallu cymeradwyo gofalwyr maeth newydd.

O 1 Ebrill 2030

Cyfyngiadau ar leoliadau o fewn darpariaeth bresennol er elw. Bydd y cyfyngiadau canlynol yn dod i rym:

Ni all awdurdod lleol yn Lloegr leoli plant dan ofal sefydliad er elw yng Nghymru ac eithrio o dan amgylchiadau eithriadol (i'w hamlinellu yn y rheoliadau).
Dim ond â cymeradwyaeth Gweinidogion Cymru y bydd awdurdodau lleol yng Nghymru yn gallu lleoli plant sy'n derbyn gofal mewn gwasanaeth er elw presennol yng Nghymru drwy’r broses lleoliadau atodol a nodir yn Neddf 2025.
Rhaid i awdurdodau lleol Cymru gael cymeradwyaeth y Gweinidog drwy’r broses lleoliadau atodol a nodir yn Neddf 2025 cyn gwneud unrhyw leoliadau newydd mewn gwasanaethau cartrefi plant, gwasanaethau llety diogel neu gwasanaethau maethu yn Lloegr, oni bai bod y lleoliad o fewn darpariaeth sy'n cael ei rhedeg gan yr awdurdod lleol.

Sut y byddwn yn cefnogi darparwyr gofal

Byddwn yn chwarae rôl allweddol wrth gefnogi'r broses o roi'r ddeddfwriaeth hon ar waith. Rydym yma i'ch helpu i ddeall yr hyn y mae'r newidiadau yn ei olygu i'ch gwasanaeth.

Gallwn ddarparu cyngor ac arweiniad i ddarparwyr ar sut y bydd y ddeddfwriaeth yn berthnasol iddynt.

Os bydd gennych unrhyw gwestiynau am sut y gall y newidiadau effeithio ar eich gwasanaeth, mae croeso i chi gysylltu â ni drwy AGC@gov.wales.

Ffurflen 'Newid Endid Cyfreithiol'

O 1 Ebrill 2026, bydd amrywiaeth 'Newid Endid Cyfreithiol' newydd ar gael yn eich cyfrif AGC Ar-lein. Mae'r ffurflen hon ar gyfer darparwyr nid-er-elw sy'n bodoli eisoes sy'n dymuno ailsefydlu eu gwasanaeth fel un o bedwar model nid-er-elw a gymeradwywyd.

Bwriedir i'r ffurflen leihau'r baich ar wasanaethau sydd eisoes wedi'u cofrestru. Yn hytrach na chyflwyno cais newydd llawn, dim ond darparu gwybodaeth am y newid i'ch model busnes a'ch unigolyn cyfrifol, a chadarnhau amcanion a dibenion eich sefydliad y bydd angen i chi ei wneud.

Gallwch ddechrau'r broses o ailsefydlu fel endid nid-er-elw unrhyw bryd. Nid oes dyddiad cau ar gyfer defnyddio'r ffurflen 'Newid Endid Cyfreithiol'.

Newydd: Diweddariadau i gyfeiriadur gwasanaethau gofal AGC

Ar 1 Ebrill 2026, cafodd y wybodaeth a ddangosir am eich gwasanaeth ar Gyfeiriadur Gwasanaethau AGC ei diweddaru i adlewyrchu'r gofynion newydd a gyflwynwyd gan Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025 [dolen allanol].

Datganiad ar gyfer pob gwasanaeth plant o dan gyfyngiad

Mae'r datganiad canlynol bellach wedi'i ychwanegu at gofnod gwasanaeth pob darparwr gwasanaeth plant o dan gyfyngiad ar Gyfeiriadur Gwasanaethau AGC: 'Gwasanaeth plant o dan gyfyngiad yw hwn'.

Datganiad cydymffurfiaeth

Yn ychwanegol at y datganiad uchod, mae cofnod darparwr bellach yn dangos un o'r ddau ddatganiad canlynol, yn dibynnu ar eich statws cofrestru:

Gwnaeth y darparwr hwn gais i gofrestru cyn 1 Ebrill 2026 ac, felly mewn perthynas â’i wasanaethau plant cyfyngedig presennol, nid yw'n ddarostyngedig i'r gofyniad yn adran 6A(1) o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016, fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025.'
'Mae'r darparwr gwasanaeth hwn wedi dangos ei fod yn cydymffurfio â gofynion adran 6A(1) o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016, fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025.'

Amod safonol newydd ar gyfer darparwyr nid-er-elw

Caiff amod safonol newydd bellach ei osod ar gofrestriad darparwyr nid-er-elw gwasanaeth plant o dan gyfyngiad. Mae'r amod hwn yn ei gwneud yn ofynnol i ddarparwyr roi gwybod i Weinidogion Cymru os bydd ei amgylchiadau'n newid ac nad ydynt yn bodloni'r gofynion nid-er-elw o dan adran 6A(1) o Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 [dolen allanol], fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025 [dolen allanol], mwyach.